Felietony

Akt poświęcenia rodzaju ludzkiego Najświętszemu Sercu Jezusa. Geneza i przesłanie

Począwszy do duchowych doświadczeń św. Małgorzaty Marii Alacoque, głęboko związanych z doznanymi objawieniami Najświętszego Serca Jezusa, stojących u podstaw Jego kultu, katolicy praktykują najpierw osobiste, a potem także wspólnotowe i publiczne akty poświęcenia. Możemy je zauważyć w wędrówce duchowej wielu świętych w XVIII i w XIX wieku, dla których stały się niejako programem życia i działania.

 

Szczególnym przełomem w praktykowaniu tych aktów było zalecenie publicznego odmawiania „Aktu poświęcenia rodzaju ludzkiego Najświętszemu Sercu”, które wydał papież Leon XIII w encyklice Annum sacrum (25 maja 1899 r.). Powód zalecenia tego aktu całemu Kościołowi i jego odmawiania „w głównym kościele wszystkich miast i stolicy” był bardzo osobisty. Papież chciał w ten sposób dziękować Bogu „za uwolnienie od niebezpiecznej choroby i zachowanie przy życiu”. Stopniowo ten akt zaczął przyjmować się w Kościele w wersji wspólnotowej, stając się manifestacją kultu Najświętszego Serca Jezusowego i zawartego w nim przesłania duchowego, kościelnego i społecznego. Do jego utrwalenia przyczynił się następnie papież Pius XI, nadając odpusty jego publicznemu odmówieniu, a kolejni papieże potwierdzili zarówno znaczenie tej pobożnej praktyki, jak i odpusty z nią związane. Dzisiaj także łączy się z nim odpust zupełny, gdy jest odmawiany publicznie.

Aby zrozumieć sens tego aktu i jego uprzywilejowane znaczenie, trzeba mieć na względzie jego genezę i rolę, którą odkrywał i odgrywa w Kościele. Chociaż został on zalecony po raz pierwszy w Kościele przez Leona XIII z racji niejako prywatnych, to jednak nie odzwierciedla on tylko jego osobistych przekonań, ale wyrasta z głębokiej teologii Najświętszego Serca Jezusa, która została wypracowana w ciągu XVIII i XIX wieku. Łączy ta teologia w sobie tajemnicę wcielenia Syna Bożego i Jego zbawczej ofiary na krzyżu, które niejako streszcza się w słowie miłość, a jej symbolicznym wyrazem jest serce. Od samego początku więc Serce Jezusa jest więc syntezą dzieła zbawczego.

W tym kulcie jest jednak od samego początku obecny także drugi aspekt, którym są jego konsekwencje duchowe i moralne, zarówno indywidualne, jak i społeczne. Od wierzącego domaga się on zatem odpowiadania osobistą miłością na miłość Chrystusa, a od wspólnoty wierzących domaga się on chrześcijańskiego kształtowania życia społecznego, a nawet politycznego. Dlatego już w XIX wieku zwrócono uwagę na społeczne królowanie Chrystusa, którego wymóg rodzi się z kultu Jego Serca. Począwszy od papieża bł. Piusa IX o tych konsekwencjach społecznych mówi się coraz więcej. Papież św. Paweł VI, wychodząc od Najświętszego Serca Jezusa, zaproponował Kościołowi budowanie „cywilizacji miłości’, a św. Jan Paweł II poszerzył tę koncepcję proponując „cywilizację miłości i prawdy”. Dobrze to odpowiada dzisiejszej sytuacji duchowej świata, który potrzebuje odnaleźć na nowo i odbudować podstawowe znaczenie prawdy i miłości w życiu osobistym, społecznym politycznym itd.

Dlaczego więc publiczne, czyli właściwie wspólnotowe i publiczne odmawianie „Aktu poświęcenia rodzaju ludzkiego”?

Ta praktyka kościelna podkreśla przede wszystkim, że kult Najświętszego Serca Jezusowego nie jest jedynie wyrazem jakieś pobożności czysto wewnętrznej i indywidualistycznej, by nie powiedzieć pietystycznej, ale jest kultem doniosłym społecznie, jak społeczny charakter miało dzieło zbawcze Chrystusa zakorzeniając się w Jego Sercu. Wyraża się w nim jasno świadomość, że wiara chrześcijańska ma charakter eklezjalny – jest pierwotnie „wiarą Kościoła”, w której potem osobiście uczestniczy każdy wierzący. Jako wiara eklezjalna ma ona także kształtować życie wspólnotowe w jego wielu aspektach.

Kult Najświętszego Serca ma następnie charakter wynagradzający i ekspiacyjny. Także akt, o którym mówimy, został zalecony jako akt ekspiacyjny, szczególnie za grzechy raniące życie społeczne, takie jak niewiara, ateizm, odrzucanie Boga w kulturze i polityce, bluźnierstwa publiczne itd. Grzechy publiczne domagają się również publicznego zadośćuczynienia. Zwracała na to uwagę już św. Małgorzata Alacoque.

Publiczne odmawianie aktu poświęcenia rodzaju ludzkiego Najświętszemu Sercu Jezusa ma następnie na celu podkreślenie, że miłość, objawiona przez Niego, jest najwyższą zasadą życia społecznego i politycznego. Wszyscy papieże XX wieku oraz II Sobór Watykański stale powracają do tego pryncypium, usiłując do niego przekonać zarówno chrześcijan, jak i wszystkich ludzi dobrej woli. Publiczne powtarzanie tego aktu ma za zadanie utrwalać to przekonanie o zasadniczym znaczeniu dla całej ludzkości, aby w oparciu o nie dokonywać przemiany relacji międzyludzkich i kształtować nowy styl życia.

Trzeba pamiętać także, że papież Pius XI złączył odmawianie Aktu poświęcenia rodzaju ludzkiego Najświętszemu Sercu Jezusa ze świętem Chrystusa jako Króla wszechświata. Chciał w ten sposób nie tylko połączyć ze sobą te dwa rodzaje kultu, ale także jeszcze mocniej podkreślić kulturowe, społeczne i polityczne znaczenie Jezusa Chrystusa i Jego zbawczej miłości dla przyszłości człowieka i ludzkości, która będzie rzeczywiście otwarta, jeśli zostanie złączona z Jego obecnością i Jego panowaniem. Zwracają trafnie na to uwagę rozwijające się obecnie rozmaite ruchy intronizacyjne łączące się z kultem Najświętszego Serca Jezusa.

Publiczne odnawianie Aktu poświęcenia Najświętszemu Serca Jezusa jest niejako syntetycznym potwierdzeniem tych głębokich treści obecnych w Jego kulcie. Na pewno powinny zostać one wydobyte, aby dokonywać przemiany życia społecznego, których dzisiaj tak bardzo potrzeba, zarówno ze względu na dzisiejszą sytuację duchową, jak i ze względu na dalszy rozwój życia wspólnoty ludzkiej. Odpust związany z tym aktem stanowi niewątpliwie zachętę do jego odmawiania, ale przede wszystkim odpust, ten wielki duchowy dar, dokonując odnowy wewnętrznej człowieka, gdyż uwalnia go od skutków grzechu, przyczynia się do tego, że człowiek w nowy sposób może także wcielać w życie to, co jest zawarte w przesłaniu, z którego ten akt wyrasta i które nadal propaguje.

© 2017 - Ksiądz Janusz Królikowski - oficjalny serwis internetowy. All Rights Reserved.

Designed by Kajmowicz Jan.

Statystyki